Op 20 januari werd de verkozen president Joe Biden beëdigd als de 46e president van de Verenigde Staten, onder strenge beveiliging door de Nationale Garde. De afgelopen vier jaar zijn er in de VS op diverse vlakken alarmbellen gaan rinkelen, van epidemiebestrijding en economie tot raciale kwesties en diplomatie. De aanval van Trump-aanhangers op het Capitool op 6 januari benadrukte de aanhoudende diepe verdeeldheid in de Amerikaanse politiek en legde de realiteit van een verscheurde Amerikaanse samenleving nog duidelijker bloot.
De Amerikaanse samenleving is haar waarden kwijtgeraakt. Door de uiteenlopende zelfbeelden en nationale identiteiten is het moeilijk om een "spirituele synergie" te vormen die de hele samenleving verenigt om de uitdagingen het hoofd te bieden.
De VS, ooit een smeltkroes van verschillende immigrantengroepen en een land waar de dominantie van blanken en het christendom werd erkend, kent nu een pluralistische cultuur die de eigen taal, religie en gebruiken van immigranten benadrukt.
Het maatschappelijk kenmerk van de VS, "het waarderen van diversiteit en harmonieus samenleven", vertoont een steeds scherpere botsing tussen waarden als gevolg van de splitsing tussen verschillende rassen.
De legitimiteit van de Amerikaanse grondwet, die de basis vormt van het Amerikaanse politieke systeem, wordt door steeds meer raciale groepen in twijfel getrokken, omdat deze voornamelijk is opgesteld door slavenhouders en blanken.
Trump, die voorstander is van blanke suprematie en de dominantie van het christendom, heeft de conflicten tussen blanken en andere raciale groepen op het gebied van immigratie en rassenbeleid voortdurend aangewakkerd.
Gezien deze feiten zal de door de nieuwe Amerikaanse regering geplande wederopbouw van pluralistische waarden onvermijdelijk worden geblokkeerd door blanke supremacistische groeperingen, waardoor het moeilijk wordt om de Amerikaanse ziel te hervormen.
Daarnaast hebben de polarisatie van de Amerikaanse samenleving en de krimpende middenklasse geleid tot anti-elite- en anti-systeemgevoelens.
De middenklasse, die het grootste deel van de Amerikaanse bevolking uitmaakt, is een doorslaggevende factor voor de sociale stabiliteit van de VS. De meeste mensen uit de middenklasse zijn echter inmiddels tot de lage-inkomensgroep gaan behoren.
De ongelijke verdeling van rijkdom, waarbij een zeer klein percentage Amerikanen een zeer groot deel van de rijkdom bezit, heeft geleid tot extreme ontevredenheid onder gewone Amerikanen jegens de politieke elite en de huidige systemen. Dit heeft de Amerikaanse samenleving gevuld met vijandigheid, toenemend populisme en politieke speculatie.
Sinds het einde van de Koude Oorlog zijn de verschillen tussen de Democratische en Republikeinse partijen over belangrijke kwesties zoals ziektekostenverzekering, belastingen, immigratie en diplomatie steeds groter geworden.
De machtswisseling heeft niet alleen het proces van politieke verzoening niet bevorderd, maar heeft ook een vicieuze cirkel gecreëerd waarin de twee partijen elkaars werk ondermijnen.
Beide partijen ervaren ook de opkomst van politieke extremistische facties en de achteruitgang van de centrumpartijen. Dergelijke partijpolitiek heeft geen oog voor het welzijn van de bevolking, maar is een instrument geworden om sociale conflicten te verergeren. In een sterk verdeeld en giftig politiek klimaat is het voor de nieuwe Amerikaanse regering steeds moeilijker geworden om grote beleidsmaatregelen door te voeren.
De regering-Trump heeft de politieke erfenis verergerd die de Amerikaanse samenleving verder verdeelt en het voor de nieuwe regering moeilijker maakt om veranderingen door te voeren.
Door immigratie te beperken en blanke suprematie, handelsbescherming en groepsimmuniteit te bevorderen tijdens de COVID-19-pandemie, heeft de regering-Trump geleid tot verergerde raciale conflicten, aanhoudende klassentegenstellingen, schade aan de internationale reputatie van de VS en teleurstelling bij COVID-19-patiënten over de federale overheid.
Erger nog, de regering-Trump voerde vóór haar aftreden diverse onvriendelijke maatregelen in en zette aanhangers aan om de verkiezingsuitslag aan te vechten, waardoor het klimaat voor de nieuwe regering werd vergiftigd.
Als de nieuwe regering, die geconfronteerd wordt met vele ernstige uitdagingen in binnen- en buitenland, er niet in slaagt om de schadelijke beleidserfenis van haar voorganger te doorbreken en binnen twee jaar concrete beleidsresultaten te boeken, zal het moeilijk worden om de Democratische Partij naar de overwinning te leiden bij de tussentijdse verkiezingen van 2022 en de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2024.
De VS bevinden zich op een kruispunt, waar de machtswisseling een kans biedt om het destructieve beleid van de Trump-administratie te corrigeren. Gezien de ernstige en aanhoudende malaise in de Amerikaanse politiek en samenleving, is het echter zeer waarschijnlijk dat het "politieke verval" van de VS zich zal voortzetten.
Li Haidong is hoogleraar aan het Instituut voor Internationale Betrekkingen van de Chinese Universiteit voor Buitenlandse Zaken.
Geplaatst op: 1 februari 2021
