Er zijn meldingen van bijna 8.000 doden en tienduizenden gewonden als gevolg van de verwoestende aardbeving die maandag Turkije en Syrië trof.
Duizenden gebouwen zijn ingestort in de twee landen en hulporganisaties waarschuwen voor "catastrofale" gevolgen in het noordwesten van Syrië, waar miljoenen kwetsbare en ontheemde mensen al afhankelijk waren van humanitaire hulp.
Er zijn grootschalige reddingsoperaties gaande, waarbij de internationale gemeenschap hulp biedt bij de zoek- en bergingswerkzaamheden. Tegelijkertijd hebben hulpdiensten gewaarschuwd dat het aantal dodelijke slachtoffers van de ramp nog aanzienlijk kan oplopen.
Dit is wat we weten over de aardbeving en waarom die zo dodelijk was.
Waar vond de aardbeving plaats?
Een van de krachtigste aardbevingen in een eeuw tijd heeft de inwoners maandagochtend rond 4 uur uit hun slaap gewekt. De aardbeving vond plaats op 23 kilometer ten oosten van Nurdagi, in de Turkse provincie Gaziantep, op een diepte van 24,1 kilometer, aldus de United States Geological Survey (USGS).
Een reeks naschokken galmde door de regio in de uren direct na de eerste aardbeving. Een naschok met een magnitude van 6,7 volgde 11 minuten na de eerste aardbeving, maar de zwaarste beving, met een magnitude van 7,5, vond ongeveer negen uur later plaats, om 13:24 uur, aldus de USGS.
Die naschok met een magnitude van 7,5, die ongeveer 95 kilometer ten noorden van de eerste aardbeving plaatsvond, is de sterkste van de meer dan 100 naschokken die tot nu toe zijn geregistreerd.
Reddingswerkers racen nu tegen de klok en de elementen om overlevenden onder het puin aan beide zijden van de grens vandaan te halen. Volgens het Turkse rampenbestrijdingsagentschap zijn er in Turkije meer dan 5.700 gebouwen ingestort.
De aardbeving van maandag was ook een van de zwaarste die Turkije in de afgelopen eeuw heeft meegemaakt. In 1939 trof een aardbeving met een magnitude van 7,8 het oosten van het land, waarbij volgens de USGS meer dan 30.000 doden vielen.
Waarom ontstaan aardbevingen?
Aardbevingen komen op elk continent ter wereld voor – van de hoogste toppen in het Himalayagebergte tot de diepste valleien, zoals de Dode Zee, en de ijskoude gebieden van Antarctica. De verspreiding van deze aardbevingen is echter niet willekeurig.
De USGS omschrijft een aardbeving als "het schudden van de grond veroorzaakt door een plotselinge verschuiving langs een breuklijn. Spanningen in de buitenste aardlaag duwen de wanden van de breuklijn naar elkaar toe. De spanning bouwt zich op en de gesteenten schuiven plotseling langs elkaar, waardoor energie vrijkomt in golven die zich door de aardkorst voortplanten en de trillingen veroorzaken die we tijdens een aardbeving voelen."
Aardbevingen worden gemeten met behulp van seismografen, die de seismische golven registreren die na een aardbeving door de aarde reizen.
Velen zullen de term "Richterschaal" herkennen, die wetenschappers jarenlang gebruikten, maar tegenwoordig gebruiken ze over het algemeen de aangepaste Mercalli-intensiteitsschaal (MMI), die volgens de USGS een nauwkeurigere maatstaf is voor de grootte van een aardbeving.
Hoe aardbevingen worden gemeten
Waarom was deze zo dodelijk?
Een aantal factoren heeft bijgedragen aan de dodelijkheid van deze aardbeving. Een daarvan is het tijdstip waarop deze plaatsvond. Omdat de aardbeving vroeg in de ochtend plaatsvond, lagen veel mensen nog in bed toen het gebeurde en zitten ze nu vast onder het puin van hun huizen.
Bovendien hebben de slechte weersomstandigheden, veroorzaakt door een koud en nat weersysteem dat door de regio trekt, de reddings- en bergingswerkzaamheden aan beide zijden van de grens aanzienlijk bemoeilijkt.
De temperaturen zijn nu al ijzig laag, maar naar verwachting zullen ze woensdag nog enkele graden onder nul dalen.
Momenteel hangt er een lagedrukgebied boven Turkije en Syrië. Naarmate dat wegtrekt, zal dit "aanzienlijk koudere lucht" vanuit centraal Turkije met zich meebrengen, aldus Britley Ritz, hoofdmeteoroloog bij CNN.
De voorspelling is dat het woensdagochtend -4 graden Celsius (24,8 graden Fahrenheit) zal zijn in Gaziantep en -2 graden in Aleppo. Donderdag daalt de temperatuur verder naar respectievelijk -6 graden en -4 graden.
De omstandigheden maken het voor hulpteams nu al moeilijk om het getroffen gebied te bereiken, zei de Turkse minister van Volksgezondheid, Fahrettin Koca. Hij voegde eraan toe dat helikopters maandag niet konden opstijgen vanwege het slechte weer.
Ondanks de omstandigheden hebben autoriteiten bewoners gevraagd hun gebouwen te verlaten voor hun eigen veiligheid, uit angst voor verdere naschokken.
Gezien de enorme schade in beide landen, beginnen velen zich af te vragen welke rol de lokale gebouwde infrastructuur mogelijk heeft gespeeld in de tragedie.
Kishor Jaiswal, constructie-ingenieur bij de USGS, vertelde dinsdag aan CNN dat Turkije in het verleden te maken heeft gehad met zware aardbevingen, waaronder een aardbeving in 1999.trof het zuidwesten van Turkijeen doodde meer dan 14.000 mensen.
Jaiswal zei dat veel delen van Turkije zijn aangewezen als zones met een zeer hoog seismisch risico en dat de bouwvoorschriften in die regio daarom vereisen dat bouwprojecten bestand zijn tegen dit soort gebeurtenissen en in de meeste gevallen catastrofale instortingen voorkomen – mits ze correct worden uitgevoerd.
Maar niet alle gebouwen zijn gebouwd volgens de moderne Turkse aardbevingsnorm, aldus Jaiswal. Tekortkomingen in het ontwerp en de constructie, met name bij oudere gebouwen, betekenen dat veel gebouwen de hevigheid van de aardbevingen niet zouden kunnen weerstaan.
"Als je deze constructies niet ontwerpt met het oog op de seismische intensiteit waarmee ze tijdens hun levensduur te maken kunnen krijgen, zullen ze mogelijk niet goed presteren," aldus Jaiswal.
Jaiswal waarschuwde ook dat veel van de overgebleven gebouwen "aanzienlijk verzwakt kunnen zijn door de twee zware aardbevingen die we al hebben meegemaakt. Er bestaat nog steeds een kleine kans op een naschok die sterk genoeg is om die verzwakte gebouwen te doen instorten. Daarom moeten mensen tijdens deze naschokken extra voorzichtig zijn bij het betreden van die verzwakte gebouwen voor reddingswerkzaamheden."
Geplaatst op: 8 februari 2023
